---
title: "شته‌ ها در فضای سبز"
url: "https://amirflora.com/aphids-in-green-space/"
type: "post"
published: "2026-09-02T19:14:39+03:30"
modified: "2026-09-24T10:36:15+03:30"
author: "پشتیبان"
---

![](https://amirflora.com/wp-content/uploads/2026/09/Picture1.png)

شناخت، چرخه زندگی، کنترل بیولوژیک و انتخاب اصولی سموم

شته‌ها از آن دسته آفت‌هایی هستند که اندازه کوچکشان نباید ما را گول بزند. یک کلنی شته می‌تواند در مدت کوتاهی روی سرشاخه‌های جوان، پشت برگ‌ها و جوانه‌ها شکل بگیرد و با تغذیه از شیره گیاهی، رشد طبیعی گیاه را مختل کند. نشانه‌هایی مانند پیچیدگی برگ، بدشکلی سرشاخه‌ها، چسبناک شدن سطح برگ و حضور مورچه‌ها، معمولاً زنگ خطر حضور شته هستند.

خبر خوب این است که در بسیاری از موارد، هدف مدیریت شته(ریشه‌کن کردن کامل) نیست؛ بلکه باید جمعیت آفت را زیر سطح آسیب‌رسان نگه داشت. پایش زودهنگام، تقویت شرایط رشد گیاه، استفاده از دشمنان طبیعی و در صورت نیاز انتخاب یک حشره‌کش کم‌خطر، معمولاً نتیجه‌ای پایدارتر از سمپاشی‌های تکراری و گسترده ایجاد می‌کند. منابع ترویجی دانشگاهی نیز بر رویکرد مدیریت تلفیقی آفات (IPM) تأکید دارند.

 ![](https://amirflora.com/wp-content/uploads/2026/09/Picture2.png)

## **شته** **دقیقاً** **چه** **حشره**‌**ای** **است؟**

شته**‌**ها ****حشرات ****مکنده**‌**ای ****با ****بدن ****نرم ****هستند ****و ****معمولاً ****در ****رشدهای ****جوان، ****جوانه**‌**ها ****و ****سطح ****زیرین ****برگ**‌**ها ****تجمع ****می**‌**کنند**.** خرطوم ****مکنده ****آن**‌**ها ****برای ****برداشت ****شیره ****گیاهی ****سازگار ****شده ****است**.** برخی ****شته**‌**ها ****فرم ****بالدار ****و ****برخی ****فرم ****بی**‌**بال ****دارند؛ ****این ****تفاوت ****در ****پراکنش ****و ****ایجاد ****کلنی**‌**های ****جدید ****اهمیت ****زیادی ****دارد**.**

تغذیه ****شته ****فقط ****به ****کم ****شدن ****بخشی ****از ****شیره ****گیاهی ****محدود ****نمی**‌**شود**.** عسلک ****دفع**‌**شده ****از ****شته ****می**‌**تواند ****سطح ****برگ ****را ****چسبناک ****کند ****و ****زمینه ****رشد ****قارچ**‌**های ****دوده**‌**ای ****را ****فراهم ****آورد**.** همچنین ****برخی ****گونه**‌**های ****شته ****قادرند ****ویروس**‌**های ****گیاهی ****را ****منتقل ****کنند.

### **چطور** **بفهمیم** **گیاه** **به** **شته** **آلوده** **شده** **است؟**

**•** جمع ****شدن ****حشرات ****ریز ****سبز، ****زرد، ****قهوه**‌**ای ****یا ****سیاه ****روی ****سرشاخه ****و ****پشت ****برگ**‌**ها

پیچیدگی، ****جمع**‌**شدن ****یا ****بدشکل ****شدن ****برگ**‌**های ****جوان****

**•** وجود ****عسلک؛ ****یعنی ****لایه**‌**ای ****چسبناک ****روی ****برگ، ****شاخه ****یا ****سطوح ****زیر ****گیاه****

**•** سیاه ****شدن ****سطح ****برگ ****به ****دلیل ****رشد ****قارچ**‌**های ****دوده**‌**ای ****روی ****عسلک****

**•** افزایش ****رفت**‌**وآمد ****مورچه**‌**ها ****روی ****گیاه****

**•** وجود ****پوست**‌**های ****سفید ****باقی**‌**مانده ****از ****پوست**‌**اندازی ****پوره**‌**ها

 ![](https://amirflora.com/wp-content/uploads/2026/09/Picture3.png)

### **چرخه** **زندگی** **شته؛** **راز** **سرعت** **بالای** **طغیان**

چرخه ****زندگی ****در ****گونه**‌**های ****مختلف ****شته ****یکسان ****نیست ****و ****بعضی ****گونه**‌**ها ****میزبان**‌**های ****متفاوتی ****در ****فصل**‌**های ****مختلف ****دارند**.** با ****این ****حال، ****یک ****ویژگی ****مهم ****بسیاری ****از ****شته**‌**ها ****تولیدمثل ****سریع ****و ****وجود ****نسل**‌**های ****متوالی ****است**.** در ****شرایط ****مناسب، ****فرم**‌**های ****ماده ****می**‌**توانند ****بدون ****جفت**‌**گیری ****نسل ****جدید ****ایجاد ****کنند ****و ****با ****افزایش ****تراکم ****کلنی، ****فرم**‌**های ****بالدار ****برای ****مهاجرت ****به ****گیاهان ****دیگر ****ظاهر ****شوند**.** در ****برخی ****چرخه**‌**ها ****نیز ****در ****فصل ****سرد، ****مرحله ****تخم ****و ****تولیدمثل ****جنسی ****دیده ****می**‌**شود.

 ![](https://amirflora.com/wp-content/uploads/2026/09/Picture4.png)

### **چرا** **شته**‌**ها** **گاهی** **ناگهان** **زیاد** **می**‌**شوند؟**

سه ****عامل ****را ****باید ****جدی ****گرفت**:** رشد ****نرم ****و ****آبدار ****گیاه، ****شرایط ****محیطی ****مناسب ****و ****وجود ****نداشتن ****فشار ****کافی ****از ****سوی ****دشمنان ****طبیعی**.** مصرف ****بیش ****از ****اندازه ****کودهای ****نیتروژنه ****می**‌**تواند ****رشد ****نرم ****گیاه ****را ****افزایش ****دهد ****و ****شرایط ****را ****برای ****تجمع ****شته**‌**ها ****مناسب**‌**تر ****کند**.** به ****همین ****دلیل، ****تغذیه ****متعادل ****و ****جلوگیری ****از ****نیتروژن**‌**دهی ****بیش ****از ****نیاز، ****بخشی ****از ****مدیریت ****پیشگیرانه ****است.

### **کنترل** **بیولوژیک؛** **طبیعت** **را** **وارد** **برنامه** **مدیریت** **کنیم**

یکی ****از ****ارزشمندترین ****مزیت**‌**های ****شته**‌**ها ****برای ****برنامه **IPM** این ****است ****که ****دشمنان ****طبیعی ****متنوعی ****دارند**.** لارو ****کفشدوزک، ****لارو ****بالتوری ****سبز، ****لارو ****مگس**‌**های ****سیرفید ****و ****زنبورهای ****پارازیتوئید ****از ****مهم**‌**ترین ****عوامل ****طبیعی ****کنترل ****شته**‌**ها ****هستند**.** زنبورهای ****پارازیتوئید ****می**‌**توانند ****شته ****را ****به ****اصطلاح( مومیایی) ****کنند؛ ****یعنی ****شته ****آلوده ****به ****یک ****بدن ****خشک ****و ****بادکرده ****تبدیل ****می**‌**شود ****که ****نشانه**‌**ای ****قابل ****مشاهده ****از ****فعالیت ****پارازیتوئید ****است.

 ![](https://amirflora.com/wp-content/uploads/2026/09/Picture5.png)

### **راهکارهای** **بیولوژیک** **و** **غیرشیمیایی** **پیشنهادی**

**•** پایش ****منظم**:** سرشاخه**‌**های ****جوان ****و ****پشت ****برگ**‌**ها ****را ****به**‌**صورت ****دوره**‌**ای ****بررسی ****کنید ****و ****قبل ****از ****تشکیل ****کلنی ****بزرگ ****اقدام ****کنید**.**

**•** حفظ ****دشمنان ****طبیعی**:** در ****صورت ****مشاهده ****کفشدوزک، ****بالتوری، ****لارو ****سیرفید ****یا ****شته**‌**های ****مومیایی**‌**شده، ****از ****سمپاشی ****غیرضروری ****خودداری ****کنید**.**

**•** مدیریت ****مورچه**‌**ها**:** مورچه**‌**ها ****به ****عسلک ****شته ****علاقه ****دارند ****و ****می**‌**توانند ****از ****کلنی ****شته ****محافظت ****کنند؛ ****بنابراین ****مدیریت ****مورچه**‌**ها ****در ****برنامه ****کنترل ****اهمیت ****دارد.

**•** شست**‌**وشوی ****فیزیکی**:** در ****گیاهان ****مقاوم، ****پاشش ****نسبتاً ****قوی ****آب ****می**‌**تواند ****شته**‌**ها ****را ****از ****سطح ****گیاه ****جدا ****کند.

**•** هرس ****موضعی**:** سرشاخه**‌**ها ****یا ****برگ**‌**هایی ****که ****شدیداً ****آلوده ****و ****پیچیده ****شده**‌**اند، ****در ****صورت ****امکان ****حذف ****و ****از ****محیط ****خارج ****شوند**.**

**•** مدیریت ****تغذیه**:** از ****کوددهی ****بیش ****از ****حد، ****به**‌**خصوص ****نیتروژن، ****پرهیز ****شود**.**

• استفاده از حشرات مفید پرورشی: در گلخانه یا محیطهای کنترلشده، میتوان از عوامل مفیدی مانند **Aphidius spp.**، **Aphidoletes aphidimyza** و بالتوریها با برنامه کارشناسی استفاده کرد.

### **سموم** **و** **مواد** **مؤثره** **مناسب** **برای** **مدیریت** **شته**

اگر ****جمعیت ****شته ****از ****حد ****قابل**‌**تحمل ****عبور ****کرد ****و ****روش**‌**های ****غیرشیمیایی ****کافی ****نبود، ****انتخاب ****محصول ****باید ****بر ****اساس ****گونه ****گیاه، ****محل ****استفاده، ****مرحله ****رشد، ****حضور ****گل ****و ****زنبورهای ****گرده**‌**افشان ****و ****برچسب ****ثبت**‌**شده ****همان ****محصول ****انجام ****شود**.** در ****ادامه، ****مواد ****مؤثره ****و ****گروه**‌**هایی ****که ****در ****منابع ****ترویجی ****برای ****کنترل ****شته**‌**ها ****مطرح ****شده**‌**اند ****آورده ****می**‌**شوند؛ ****دوز ****مصرف ****را ****عمداً ****در ****این ****مقاله ****ثابت ****نکرده**‌**ایم، ****چون ****مقدار ****مجاز ****به ****فرمولاسیون، ****محصول، ****گیاه ****و ****برچسب ****ثبت**‌**شده ****بستگی ****دارد.

جدول زیر خروجی راست‌چین شده و مرتب جدول شما است:

| گروه/ماده مؤثره | کاربرد و مزیت | نکته مهم | جایگاه پیشنهادی |
| --- | --- | --- | --- |
| صابون حشره‌کش | مناسب برای آفات نرم‌بدن مانند شته؛ اثر تماسی | پوشش کامل، به‌ویژه پشت برگ، ضروری است؛ اثر ماندگار کمی دارد. | انتخاب اول در بسیاری از شرایط |
| روغن‌های باغبانی / روغن نیم | اثر تماسی و در مورد نیم، اثر بازدارنده تغذیه | روی گیاه تحت تنش خشکی یا گرمای شدید با احتیاط؛ احتمال گیاه‌سوزی. | کم‌خطرتر و مناسب IPM |
| آزادیراکتین | تنظیم رشد/بازدارندگی تغذیه در برخی محصولات | اثر سریعِ ناک‌اوت ندارد و باید مطابق برچسب مصرف شود. | گزینه گیاهی/کم‌خطر |
| پیریترین‌ها | اثر تماسی و نسبتاً سریع | طیف اثر می‌تواند به حشرات مفید هم آسیب بزند؛ زمان مصرف مهم است. | در صورت نیاز و با احتیاط |
| استامی‌پرید / ایمیداکلوپرید و برخی سیستمیک‌ها | در بعضی برنامه‌های حرفه‌ای برای آفات مکنده مؤثرند | خطر بیشتر برای حشرات مفید و گرده‌افشان‌ها؛ محدودیت ثبت و مصرف را بررسی کنید. | گزینه آخر و فقط طبق برچسب |

منابع ****دانشگاهی، ****صابون**‌**های ****حشره**‌**کش ****و ****روغن**‌**های ****باغبانی ****را ****از ****گزینه**‌**های ****کم**‌**خطرتر ****برای ****بسیاری ****از ****شرایط ****می**‌**دانند**.** این ****محصولات ****عمدتاً ****با ****تماس ****مستقیم ****با ****بدن ****شته ****اثر ****می**‌**کنند؛ ****بنابراین ****رسیدن ****محلول ****به ****سطح ****زیرین ****برگ ****و ****نقاط ****پنهان ****اهمیت ****زیادی ****دارد**.**

### **چند** **نکته** **مهم** **هنگام** **سمپاشی**

**•** قبل ****از ****مصرف، ****برچسب ****محصول ****و ****ثبت ****آن ****برای ****گیاه ****هدف ****و ****آفت ****موردنظر ****را ****بررسی ****کنید**.**

**•** برای ****محصولات ****تماسی، ****پوشش ****کامل ****برگ**‌**ها ****و ****پشت ****برگ**‌**ها ****بسیار ****مهم ****است**.**

**•** روی ****گیاهان ****دچار ****تنش ****خشکی ****یا ****در ****گرمای ****شدید ****از ****صابون ****و ****روغن ****با ****احتیاط ****استفاده ****کنید ****و ****آزمون ****محدود ****گیاه**‌**سوزی ****انجام ****دهید**.**

**•** روی ****گیاهان ****در ****حال ****گل**‌**دهی، ****خطر ****برای ****زنبورها ****و ****سایر ****گرده**‌**افشان**‌**ها ****را ****جدی ****بگیرید**.**

**•** سمپاشی**‌**های ****پشت ****سر ****هم ****با ****یک ****ماده ****مؤثره ****می**‌**تواند ****فشار ****انتخابی ****و ****خطر ****مقاومت ****را ****افزایش ****دهد؛ ****در ****برنامه ****حرفه**‌**ای ****از ****تناوب ****گروه**‌**های ****اثر ****استفاده ****کنید**.**

**•** از ****مصرف ****خودسرانه ****دوزهای ****بالاتر ****از ****برچسب ****یا ****مخلوط**‌**کردن ****محصولات ****بدون ****سازگاری ****و ****مجوز ****برچسب ****خودداری ****کنید**.**

### **یک** **برنامه** **ساده** IPM **برای** **شته** **در** **فضای** **سبز**

**مرحله** ******۱** **—** **شناسایی******

شته ****را ****از ****سایر ****آفات ****مکنده ****مانند ****سفیدبالک، ****شپشک ****و ****تریپس ****تفکیک ****کنید**.**

**مرحله** ******۲** **—** **پایش******

هر ****هفته، ****رشدهای ****جوان، ****پشت ****برگ**‌**ها، ****جوانه**‌**ها ****و ****حضور ****مورچه**‌**ها ****را ****بررسی ****و ****ثبت ****کنید**.**

**مرحله** ******۳** **—** **ارزیابی** ******شدت******

اگر ****جمعیت ****کم ****است ****و ****دشمن ****طبیعی ****فعال ****وجود ****دارد، ****عجله ****برای ****سمپاشی ****نکنید**.**

**مرحله** ******۴** **—** **اقدام** ******غیرشیمیایی******

شست**‌**وشوی ****فیزیکی، ****هرس ****موضعی، ****مدیریت ****مورچه**‌**ها ****و ****اصلاح ****تغذیه ****را ****اجرا ****کنید**.**

**مرحله** ******۵** **—** **کنترل** ******بیولوژیک******

در ****گلخانه ****یا ****پروژه**‌**های ****مناسب، ****از ****دشمنان ****طبیعی ****و ****عوامل ****میکروبی ****طبق ****برنامه ****کارشناسی ****استفاده ****کنید**.**

**مرحله** ******۶** **—** **سم** ******کم****‌****خطر******

در ****صورت ****نیاز، ****صابون ****حشره**‌**کش، ****روغن ****باغبانی ****یا ****گزینه**‌**های ****ثبت**‌**شده ****کم**‌**خطر ****را ****در ****اولویت ****قرار ****دهید**.**

**مرحله** ******۷** **—** **کنترل** ******حرفه****‌****ای******

اگر ****آلودگی ****شدید ****است ****و ****روش**‌**های ****قبلی ****جواب ****نمی**‌**دهد، ****ماده ****مؤثره ****مناسب ****و ****ثبت**‌**شده ****را ****با ****نظر ****مسئول ****فنی ****انتخاب ****کنید**.**

**مرحله** ******۸** **—** **بازدید** ******مجدد******

چند ****روز ****بعد ****جمعیت ****آفت ****و ****حشرات ****مفید ****را ****دوباره ****بررسی ****و ****نتیجه ****را ****ثبت ****کنید**.**

### **اشتباهات** **رایج** **در** **مبارزه** **با** **شته**

**•** سمپاشی ****فقط ****به ****دلیل ****مشاهده ****چند ****شته ****و ****بدون ****ارزیابی ****شدت ****آلودگی**.**

**•** پاشش ****محلول ****فقط ****روی ****سطح ****بالایی ****برگ، ****در ****حالی ****که ****بخش ****بزرگی ****از ****جمعیت ****پشت ****برگ ****قرار ****دارد**.**

**•** استفاده ****مکرر ****از ****یک ****ماده ****مؤثره**.**

**•** نادیده ****گرفتن ****مورچه**‌**ها ****و ****عسلک**.**

**•** کوددهی ****سنگین ****نیتروژنه ****برای ****گیاهی ****که ****هم**‌**زمان ****با ****شته ****درگیر ****است**.**

**•** سمپاشی ****گسترده ****در ****حضور ****کفشدوزک، ****بالتوری ****یا ****پارازیتوئیدها**.**

### **جمع**‌**بندی؛** **با** **شته** **بجنگیم** **یا** **با** **مدیریت** **هوشمندانه** **آن** **را** **کنترل** **کنیم؟**

در ****فضای ****سبز ****حرفه**‌**ای، ****پاسخ ****درست ****معمولاً ****(کنترل ****هوشمندانه) ****است، ****نه ****سمپاشی ****کورکورانه**.** شته ****آفتی ****سریع**‌**التکثیر ****است، ****اما ****همین ****آفت ****دشمنان ****طبیعی ****فراوانی ****نیز ****دارد**.** اگر ****پایش ****منظم ****باشد، ****تغذیه ****گیاه ****متعادل ****مدیریت ****شود، ****مورچه**‌**ها ****کنترل ****شوند ****و ****دشمنان ****طبیعی ****حفظ ****شوند، ****در ****بسیاری ****از ****موارد ****می**‌**توان ****جمعیت ****شته ****را ****بدون ****تکیه ****دائمی ****بر ****سموم ****کنترل ****کرد**.** زمانی ****که ****استفاده ****از ****حشره**‌**کش ****اجتناب**‌**ناپذیر ****است، ****انتخاب ****محصول ****کم**‌**خطرتر، ****رعایت ****برچسب ****و ****تناوب ****مواد ****مؤثره، ****هم ****به ****سلامت ****گیاه ****کمک ****می**‌**کند ****و ****هم ****از ****آسیب ****غیرضروری ****به ****اکوسیستم ****فضای ****سبز ****جلوگیری ****خواهد ****کرد.

 ![](https://amirflora.com/wp-content/uploads/2026/09/Picture6.png)

### **یادداشت** **ایمنی**

این ****مقاله ****محتوای ****آموزشی ****عمومی ****است ****و ****جایگزین ****نسخه ****یا ****توصیه ****مسئول ****فنی ****و ****برچسب ****رسمی ****آفت**‌**کش ****نیست**.** در ****پروژه**‌**های ****فضای ****سبز، ****پیش ****از ****مصرف ****هر ****سم، ****نام ****تجاری، ****ماده ****مؤثره، ****درصد ****ترکیب، ****دوز، ****سازگاری ****با ****گیاه، ****فاصله ****ایمنی، ****شرایط ****آب**‌**وهوایی ****و ****ثبت ****محصول ****برای ****کاربرد ****موردنظر ****بررسی ****شود**.**